{"id":1177,"date":"2019-09-03T09:52:09","date_gmt":"2019-09-03T09:52:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/?p=1177"},"modified":"2024-11-15T13:17:17","modified_gmt":"2024-11-15T07:47:17","slug":"what-is-blood-pressure-in-hindi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/what-is-blood-pressure-in-hindi\/","title":{"rendered":"\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 (\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a ) \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 ?"},"content":{"rendered":"<h2>\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930<\/h2>\n<p>\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e \u0915\u0940 \u0926\u0940\u0935\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0916\u093f\u0932\u093e\u092b \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0947 \u092c\u0932 \u0915\u094b \u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0909\u092a\u093e\u092f \u0939\u0948 \u0939\u094d\u0930\u0926\u092f \u0930\u0915\u094d\u0924 \u00a0\u0930\u0915\u094d\u0924 \u00a0\u0915\u094b \u0927\u092e\u093f\u0928\u093f\u092f\u094b \u00a0\u092e\u0947\u0902 \u092a\u092e\u094d\u092a \u00a0\u0915\u0930\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948 \u091c\u094b \u00a0\u092a\u0942\u0930\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u00a0\u0930\u0915\u094d\u0924 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948. \u00a0\u0909\u091a\u094d\u091a \u00a0\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u00a0\u0916\u0924\u0930\u0928\u093e\u0915 \u00a0\u0939\u0948 \u00a0\u0915\u094d\u092f\u0942\u0915\u093f \u092f\u0939 \u0939\u094d\u0930\u0926\u092f \u00a0\u0915\u094b \u00a0\u0936\u0930\u0940\u0930 \u00a0\u0938\u0947 \u00a0\u0930\u0915\u094d\u0924 \u00a0\u092a\u092e\u094d\u092a \u00a0\u0915\u0930\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u00a0\u0915\u0920\u093f\u0928 \u00a0\u0915\u093e\u092e \u00a0\u0915\u0930\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948 \u00a0\u0914\u0930 \u00a0\u0927\u092e\u093f\u0928\u093f\u092f\u094b \u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u094b\u0915 \u0917\u0941\u0930\u094d\u0926\u0947 \u0915\u0940 \u00a0\u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u00a0\u0914\u0930 \u00a0\u0939\u094d\u0930\u0926\u092f \u00a0\u0915\u0940 \u00a0\u0935\u093f\u092b\u0932\u0924\u093e \u0915\u0947 \u00a0 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u00a0\u092e\u0947\u0902 \u00a0\u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u0947\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948. \u0939\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u093f\u092f\u094b \u00a0\u092a\u0930 \u00a0 \u092a\u095c\u0928\u0947 \u00a0\u0935\u093e\u0932\u0947 \u00a0\u0916\u0942\u0928 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0926\u092c\u093e\u0935 \u00a0\u0915\u094b \u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0939\u0924\u0947 \u00a0\u0939\u0948 \u0907\u0938\u0947 \u00a0\u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0932\u093f\u090f \u00a0\u090f\u0915 \u00a0\u092e\u0936\u0940\u0928 \u00a0\u0915\u093e \u00a0\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u00a0\u0915\u0930\u0924\u0947 \u00a0\u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0938\u094d\u092b\u093f\u0917\u094d\u0928\u094b\u092e\u0948\u0928\u094b\u092e\u0940\u091f\u0930 \u00a0\u0915\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948<\/p>\n<p>\u0906\u0926\u0930\u094d\u0936 \u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 (\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a) \u00a0120\/80 \u00a0\u092e\u093e\u0928\u093e \u00a0\u091c\u093e\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948 \u00a0\u0907\u0938\u092e\u0947 \u00a0\u092a\u0939\u0932\u0947 \u0928\u0902\u092c\u0930 \u00a0\u0915\u094b \u00a0 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u00a0\u0915\u0939\u093e \u00a0\u091c\u093e\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948 \u00a0\u0915\u094d\u092f\u094b\u0915\u093f \u092f\u0939 \u00a0\u0926\u093f\u0932 \u0927\u0921\u0915\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0938\u092e\u092f \u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u00a0\u0915\u094b \u00a0\u0926\u093f\u0916\u093e\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948 .\u0926\u0942\u0938\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u0921\u093e\u092f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0939\u0924\u0947 \u00a0\u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0915\u093f \u00a0\u0939\u094d\u0930\u0926\u092f \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0926\u092c\u093e\u0935 \u0924\u0928\u093e\u0935 \u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u00a0\u0930\u0939\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0940 \u00a0\u0938\u0942\u091a\u0928\u093e \u00a0\u0926\u0947\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4878 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blog-2-1024x575-1-300x168.jpg\" alt=\"\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930\" width=\"300\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blog-2-1024x575-1-300x168.jpg 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blog-2-1024x575-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blog-2-1024x575-1.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h2>\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930<\/h2>\n<p>1-\u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 (\u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924 \u091a\u093e\u092a)<\/p>\n<p>2-\u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930<\/p>\n<h2>\u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930<\/h2>\n<p>\u0905\u0938\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u00a0\u0938\u0947 \u00a0\u0909\u091a\u094d\u091a \u00a0\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u00a0\u0914\u0930 \u00a0\u0909\u091a\u094d\u091a \u092e\u0928\u094b\u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0924\u0928\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u094b \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964\u0907\u0938 \u00a0\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 \u00a0\u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u0907\u0928 \u0930\u094b\u0917\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a 140 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 90 \u092e\u093f\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964 \u00a0\u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u093e \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u094b \u092e\u093e\u092a\u0915\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0930\u0940\u0921\u093f\u0902\u0917 \u0905\u0930\u094d\u0925\u093e\u0924 \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964 \u090f\u0915 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0939\u0943\u0926\u092f \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u092a\u0902\u092a \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0914\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u093e \u0930\u0940\u0921 \u0921\u093e\u092f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u0939\u094b\u0917\u093e, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0905\u0930\u094d\u0925 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u090f\u0915 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u091c\u093f\u0938 \u092a\u0930 \u0939\u0943\u0926\u092f \u0906\u0930\u093e\u092e \u00a0\u0915\u0930\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948<\/p>\n<h2>\u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0915\u093e\u0930\u0923<\/h2>\n<p>\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0914\u0930 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930 \u0924\u0928\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u0942\u0932 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0902\u0964\u092a\u094d\u0930\u091a\u0932\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u0940 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0926\u0930 \u0915\u094b \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e\u0924\u0930 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0936\u0948\u0932\u0940 \u0914\u0930 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0915\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u093f \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0906\u0926\u0924\u094b\u0902, \u092a\u094d\u0930\u0938\u0902\u0938\u094d\u0915\u0943\u0924 \u0935\u0938\u093e\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0916\u093e\u0926\u094d\u092f \u00a0\u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925\u094b \u00a0\u0938\u0947 \u00a0\u0909\u091a\u094d\u091a \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0938\u093e\u092e\u0917\u094d\u0930\u0940, \u0924\u0902\u092c\u093e\u0915\u0942 \u0914\u0930 \u0936\u0930\u093e\u092c \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092a\u0930 \u0926\u094b\u0937\u0940 \u0920\u0939\u0930\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2>\u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923<\/h2>\n<ul>\n<li>\u092d\u092f\u093e\u0928\u0915 \u0938\u0930\u0926\u0930\u094d\u0926<\/li>\n<li>\u0925\u0915\u093e\u0928 \u092f\u093e \u092d\u094d\u0930\u092e<\/li>\n<li>\u092c\u0939\u0941\u0924 \u0918\u092c\u0930\u093e\u0939\u091f \u092f\u093e \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0928\u091c\u093c\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e<\/li>\n<li>\u091b\u093e\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0930\u094d\u0926<\/li>\n<li>\u0938\u093e\u0902\u0938 \u0932\u0947\u0928\u0947 \u092e\u0947 \u0924\u0915\u0932\u0940\u092b<\/li>\n<li>\u0905\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0926\u093f\u0932 \u0915\u0940 \u0927\u0921\u093c\u0915\u0928<\/li>\n<li>\u0928\u093e\u0915 \u0938\u0947 \u0916\u0942\u0928 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u092e\u0942\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u0942\u0928 \u0906\u0928\u093e<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4879 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/high_blood_pressure_1669619591-300x225.avif\" alt=\"\u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u00a0\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/high_blood_pressure_1669619591-300x225.avif 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/high_blood_pressure_1669619591-1024x768.avif 1024w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/high_blood_pressure_1669619591-768x576.avif 768w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/high_blood_pressure_1669619591.avif 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h2>\u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0938\u0947 \u00a0\u092c\u091a\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0909\u092a\u093e\u092f<\/h2>\n<p><strong>\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0930\u0915\u0947:<\/strong>\u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u00a0\u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u0941\u0915\u093e\u092c\u0932\u0947 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u0948 \u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0916\u0924\u0930\u093e 20-50% \u0924\u0915 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948. \u095b\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0940 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u092a \u091c\u093f\u092e \u091c\u093e\u090f\u0902, \u0938\u0941\u092c\u0939 \u091f\u0939\u0932\u0928\u093e ,\u092f\u094b\u0917, \u092f\u093e \u0918\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u092e \u0915\u0930\u0915\u0947 \u092d\u0940 \u0906\u092a\u00a0\u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u00a0\u0930\u0939 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902.<\/p>\n<p><strong>\u0928\u092e\u0915 \u0915\u093e \u0938\u0947\u0935\u0928 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0915\u0947:<\/strong> \u0928\u092e\u0915 \u0939\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u094b \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948. \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0928\u092e\u0915 \u0916\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u094b \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0938\u094d\u091f\u094b\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0935\u094b \u0930\u0915\u094d\u0924 \u091a\u093e\u092a \u0915\u094b \u092c\u095d\u093e \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948.<\/p>\n<p>\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f, \u092f\u0926\u093f \u0906\u092a \u0916\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u092e\u0915 \u0915\u092e \u0932\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u094b \u0906\u092a\u0915\u094b BP \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u092e\u094d\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948.<\/p>\n<p><strong>\u0927\u0941\u092e\u094d\u0930\u092a\u093e\u0928 \/ \u0936\u0930\u093e\u092c \u0915\u093e \u0938\u0947\u0935\u0928 \u0928\u093e \u0915\u0930\u0947\u0902 \u092f\u093e \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0947\u0902:<\/strong><strong>\u00a0<\/strong>\u0905\u0927\u093f\u0915 \u0936\u0930\u093e\u092c \u092a\u0940\u0928\u093e \u0906\u092a\u0915\u093e \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u092c\u095d \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948. \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0924\u094b \u0939\u094b\u0917\u093e \u0915\u093f \u0906\u092a \u0936\u0930\u093e\u092c \u092a\u093f\u090f \u0939\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0905\u0917\u0930 \u092a\u0940\u0924\u0947 \u092d\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u094b \u0926\u093f\u0928-\u092d\u0930 \u092e\u0947\u0902 1-2 \u0921\u094d\u0930\u093f\u0902\u0915 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902. \u0907\u0938\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u092f\u0926\u093f \u0906\u092a \u0938\u093f\u0917\u0930\u0947\u091f \u0938\u094d\u092e\u094b\u0915\u093f\u0902\u0917\u00a0\u091b\u094b\u095c \u092a\u093e\u090f\u0902 \u0924\u094b \u092f\u0947 \u092d\u0940 \u0906\u092a\u0915\u093e \u092c\u0940\u092a\u0940 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0947\u0917\u093e.<\/p>\n<h2>\u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930<\/h2>\n<p>\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u093e \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 120\/80 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0939\u094b\u0928\u093e \u0928\u0949\u0930\u094d\u092e\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0925\u094b\u0921\u093c\u093e \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0905\u0902\u0924\u0930 \u092d\u0940 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092f\u0926\u093f \u0907\u0938\u0915\u093e \u0938\u094d\u0924\u0930 90\/60 \u092f\u093e \u0909\u0938\u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0907\u0938\u0947 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092f\u093e \u0932\u094b \u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u092e\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u00a0\u0939\u0948<\/p>\n<h2>\u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923<\/h2>\n<p>\u0932\u094b \u092c\u0940\u092a\u0940 \u0915\u0947 \u0915\u0908 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940, \u0926\u0935\u093e\u0908 \u0915\u093e \u092c\u0941\u0930\u093e \u0905\u0938\u0930, \u0938\u0930\u094d\u091c\u0930\u0940 \u092f\u093e \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u091a\u094b\u091f \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923, \u091c\u0947\u0928\u0947\u091f\u093f\u0915, \u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0947\u0938, \u0921\u094d\u0930\u0917\u094d\u0938, \u0916\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0906\u0926\u0924\u0947\u0902, \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092d\u0942\u0916\u093e \u0930\u0939\u0928\u093e \u0906\u0926\u093f\u0964 \u00a0\u0932\u094b\u00a0\u00a0\u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0926\u093f\u0932 \u0915\u0940 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0940 \u0913\u0930 \u092d\u0940 \u0907\u0936\u093e\u0930\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0916\u0942\u0928 \u0915\u093e \u092c\u0939\u093e\u0935 \u0938\u0940\u0927\u0947 \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0926\u093f\u0932 \u0915\u0940 \u092a\u0902\u092a\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0910\u0938\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0930\u094d\u091f\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0926\u093f\u0915\u094d\u0915\u0924 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u0902\u092a \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093f\u0915\u094d\u0915\u0924 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0917\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0916\u0942\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0928\u0947 \u0926\u0947\u0924\u0940\u0964<\/p>\n<h2>\u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923<\/h2>\n<ul>\n<li>\u091a\u0915\u094d\u0915\u0930 \u0906\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0906\u0902\u0916\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u092e\u0928\u0947 \u0905\u0902\u0927\u0947\u0930\u093e \u091b\u093e\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0927\u0941\u0902\u0927\u0932\u093e \u0926\u093f\u0916\u093e\u0908 \u0926\u0947\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0909\u0932\u094d\u091f\u0940 \u091c\u0948\u0938\u093e \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0925\u0915\u093e\u0928 \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0927\u094d\u092f\u093e\u0928 \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u0947\u0936\u093e\u0928\u0940 \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0939\u093e\u0925-\u092a\u0948\u0930 \u0920\u0902\u0921\u0947 \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u091a\u0947\u0939\u0930\u093e \u0938\u092b\u0947\u0926 \u092a\u0921\u093c\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0938\u093e\u0902\u0938 \u0932\u0947\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093f\u0915\u094d\u0915\u0924 \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<li>\u0916\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u0947\u0936\u093e\u0928\u0940 \u0939\u094b\u0928\u093e<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4880 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u0932\u094b-\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930-\u0915\u0947-\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923-\u0915\u094d\u092f\u093e-\u0939\u0948\u0902__04-07-24-300x169.webp\" alt=\"\u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u0932\u094b-\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930-\u0915\u0947-\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923-\u0915\u094d\u092f\u093e-\u0939\u0948\u0902__04-07-24-300x169.webp 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u0932\u094b-\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930-\u0915\u0947-\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923-\u0915\u094d\u092f\u093e-\u0939\u0948\u0902__04-07-24-1024x576.webp 1024w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u0932\u094b-\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930-\u0915\u0947-\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923-\u0915\u094d\u092f\u093e-\u0939\u0948\u0902__04-07-24-768x432.webp 768w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u0932\u094b-\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930-\u0915\u0947-\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923-\u0915\u094d\u092f\u093e-\u0939\u0948\u0902__04-07-24.webp 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h2>\u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u00a0\u0938\u0947 \u00a0\u092c\u091a\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0909\u092a\u093e\u092f<\/h2>\n<p><strong>\u091a\u094b\u0915\u0930 \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0906\u091f\u093e<\/strong> : \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0935 \u091a\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0906\u091f\u0947 \u0915\u094b \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0908 \u0917\u0908 \u0930\u094b\u091f\u0940 \u0916\u0942\u092c \u091a\u092c\u093e-\u091a\u092c\u093e\u0915\u0930 \u0916\u093e\u090f\u0902, \u0906\u091f\u0947 \u0938\u0947 \u091a\u0902\u0926\u093e \u0928 \u0916\u093e\u090f\u0902\u0964<\/p>\n<p>\u092f\u0939 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u092e\u0926\u0926\u0917\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><strong>\u092c\u094d\u0930\u093e\u0909\u0928 \u0930\u093e\u0907\u0938<\/strong> \u00a0:\u00a0\u092d\u0942\u0930\u0947 \u091a\u093e\u0935\u0932 \u0915\u093e \u0907\u0938\u094d\u0924\u0947\u092e\u093e\u0932 \u0915\u0930\u0947\u0902, \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0928\u092e\u0915, \u0915\u094b\u0932\u0947\u0938\u094d\u091f\u0930\u094b\u0932 \u0914\u0930 \u091a\u0930\u094d\u092c\u0940 \u0928\u093e\u092e \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0915\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0939\u093e\u0908 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0930\u094b\u0917\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0932\u093e\u092d\u0926\u093e\u092f\u0915 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0939\u0948\u0964<em><strong><a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/brown-rice-and-diabetes-in-hindi\/\">\u0914\u0930 \u092a\u0922\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092f\u0939\u093e\u0901 \u0915\u094d\u0932\u093f\u0915 \u0915\u0930\u0947 &gt;&gt;&gt;\u00a0<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>\u0932\u0939\u0938\u0941\u0928<\/strong> : \u0932\u0939\u0938\u0941\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0932\u093f\u0938\u0940\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u0930\u093e\u092e \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0947 \u0921\u093e\u092f\u0932\u094b\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u0930\u093e\u0939\u0924 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0947 \u0930\u094b\u0917\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0930\u094b\u091c\u093e\u0928\u093e \u0916\u093e\u0932\u0940 \u092a\u0947\u091f \u090f\u0915 \u0932\u0939\u0938\u0941\u0928 \u0915\u0940 \u0915\u0932\u0940 \u0916\u093e\u0928\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<strong><a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/can-you-eat-garli-if-you-have-diabetes-in-hindi\/\">\u0914\u0930 \u092a\u0922\u0928\u0947 \u00a0\u0915\u0947 \u00a0\u0932\u093f\u090f \u00a0\u092f\u0939\u093e\u0901 \u00a0\u0915\u094d\u0932\u093f\u0915 \u00a0\u0915\u0930\u0947 \u00a0&gt;&gt;<\/a> <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0906\u0902\u0935\u0932\u093e<\/strong> : \u0935\u0948\u0938\u0947 \u0924\u094b \u0906\u0902\u0935\u0932\u093e \u0915\u093e\u092b\u0940 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u00a0 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0902\u0935\u0932\u093e \u092c\u094d\u0932\u0921 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092d\u0940 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0930\u093e\u0939\u0924 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0906\u0902\u0935\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u091f\u093e\u092e\u093f\u0928 \u0938\u0940 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u092a\u0930\u093f\u0938\u0902\u091a\u0930\u0923 \u0915\u094b \u0920\u0940\u0915 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0915\u094b\u0932\u0947\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0949\u0932 \u0915\u094b \u092d\u0940 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0930\u0916\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2>\u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e<\/h2>\n<p>\u0917\u0930\u094d\u092d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 8-10% \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0935\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0938\u0947 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e, \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0915\u093f \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0940 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0906\u0927\u0947 \u092d\u093e\u0917 \u0915\u0940 \u0924\u0925\u093e \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935 \u0915\u0947 \u0915\u0941\u091b \u0939\u092b\u094d\u0924\u094b \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0940 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0939\u0948\u0964 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0924\u0925\u093e \u092e\u0942\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928 \u0915\u0940 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0964 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u0917\u0930\u094d\u092d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 5% \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0938\u092d\u0940 \u092e\u093e\u0924\u0943 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0915\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 16% \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093f\u092e\u094d\u092e\u0947\u0926\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0915\u093e \u092d\u0940 \u0916\u0924\u0930\u093e \u0926\u094b\u0917\u0941\u0928\u093e \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964[11] \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u0915\u094b\u0908 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0938\u0947 \u0939\u0940 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u091c\u092c \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u094b \u0909\u0928\u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0906\u092e \u0938\u093f\u0930\u0926\u0930\u094d\u0926, \u0926\u0943\u0936\u094d\u092f\u0924\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0917\u0921\u093c\u092c\u0921\u093c\u0940 (\u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 &#8220;\u091a\u092e\u0915\u0924\u0940 \u0930\u094b\u0936\u0928\u0940&#8221;), \u0909\u0932\u094d\u091f\u0940, \u0905\u0927\u093f\u091c\u0920\u0930 (\u092a\u0947\u091f \u0915\u0947 \u090a\u092a\u0930\u0940-\u092e\u0927\u094d\u092f \u092d\u093e\u0917 \u092e\u0947\u0902) \u0926\u0930\u094d\u0926 \u0914\u0930 \u090f\u0921\u0947\u092e\u093e (\u0938\u0942\u091c\u0928) \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u0915\u092d\u0940-\u0915\u092d\u0940 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0916\u0924\u0930\u0928\u093e\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u090f\u0915\u094d\u0932\u0902\u092a\u0936\u093f\u092f\u093e \u090f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0906\u092a\u093e\u0924 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0939\u0948 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u091c\u091f\u093f\u0932\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0928 \u091c\u091f\u093f\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f \u0915\u093e \u0916\u094b\u0928\u093e, \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0942\u091c\u0928 \u0926\u094c\u0930\u0947 \u092f\u093e \u0915\u0902\u092a\u0915\u092a\u0940, \u0917\u0941\u0930\u094d\u0926\u0947 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u092b\u0932\u0924\u093e, \u092b\u0947\u092b\u0921\u093c\u0947 \u0915\u093e \u090f\u0921\u0947\u092e\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u092f\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u0942\u0928 \u0915\u093e \u091c\u092e\u0928\u093e (\u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0947 \u0925\u0915\u094d\u0915\u0947 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930) \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4741 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/orig_42-pregnant-policewomen-given-leave-to-female-pers_1604268165-300x232.jpg\" alt=\"\u0917\u0930\u094d\u092d\u0935\u0924\u0940\" width=\"300\" height=\"232\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/orig_42-pregnant-policewomen-given-leave-to-female-pers_1604268165-300x232.jpg 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/orig_42-pregnant-policewomen-given-leave-to-female-pers_1604268165.jpg 471w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h2>\u0936\u093f\u0936\u0941 \u0914\u0930 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947<\/h2>\n<p>\u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941\u0913\u0902 \u0914\u0930 \u092f\u0941\u0935\u093e \u0936\u093f\u0936\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940, \u0926\u094c\u0930\u0947, \u091a\u093f\u0921\u093c\u091a\u093f\u0921\u093c\u093e\u092a\u0928, \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u0901\u0938 \u0932\u0947\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0920\u093f\u0928\u093e\u0908 \u0915\u094b \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091c\u094b\u0921\u093c \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0916\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u0936\u093f\u0936\u0941\u0913\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902, \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a, \u0938\u093f\u0930\u0926\u0930\u094d\u0926, \u0905\u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u091a\u093f\u0921\u093c\u091a\u093f\u0921\u093c\u093e\u092a\u0928, \u0925\u0915\u093e\u0928, \u092c\u0922\u093c\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940 \u0927\u0941\u0902\u0927\u0932\u0940 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f, \u0928\u0915\u0938\u0940\u0930 \u092b\u0942\u091f\u0928\u093e, \u0914\u0930 \u091a\u0947\u0939\u0930\u0947 \u0915\u093e \u092a\u0915\u094d\u0937\u093e\u0918\u093e\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><span id=\"\u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915_\u0909\u091a\u094d\u091a_\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a\" class=\"mw-headline\">\u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a<\/span><\/h3>\n<p>\u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 (\u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915) \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a, \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0906\u092e \u0930\u0942\u092a \u0939\u0948, \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 90-95% \u092f\u0939\u0940 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-pmid10645931_1-1\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0932\u0917\u092d\u0917 \u0938\u092d\u0940 \u0938\u092e\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0938\u092e\u093e\u091c\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902, \u0909\u092e\u094d\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0938\u0947 \u0917\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0916\u0924\u0930\u093e \u0915\u093e\u092b\u0940 \u092c\u0922\u093c \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-20\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u091c\u0940\u0928 \u0914\u0930 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f \u0915\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u092e\u093f\u0932\u093e\u092a \u0938\u0947 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092a\u0930 \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0921\u093e\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0908 \u0906\u092e \u091c\u0940\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u0917\u092f\u0940 \u0939\u0948<sup id=\"cite_ref-21\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0938\u093e\u0925 \u0939\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092a\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0921\u093e\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0941\u091b \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u092d \u091c\u0940\u0928 \u092d\u0940 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u0940 \u0939\u0948\u0902<sup id=\"cite_ref-22\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u093e \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0905\u092d\u0940 \u092d\u0940 \u092c\u0947\u0939\u0926 \u0915\u092e \u0938\u092e\u091d\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u0908 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0936\u0948\u0932\u0940 \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0915\u0941\u091b \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u093f\u0928\u092e\u0947\u0902 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u0928\u092e\u0915\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%95\">\u0928\u092e\u0915 \u0915\u0940<\/a>\u00a0\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u093e,<sup id=\"cite_ref-23\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u092b\u0932 \u0914\u0930 \u0915\u092e \u0935\u0938\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u0939\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u093e (\u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u094b \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u092f\u0947 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915\u094b\u0923 (DASH \u0906\u0939\u093e\u0930) \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e,<sup id=\"cite_ref-ReferenceA_24-0\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0935\u091c\u0928 \u0918\u091f\u093e\u0928\u093e<sup id=\"cite_ref-HaslamJames_25-0\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0914\u0930 \u0936\u0930\u093e\u092c \u0915\u093e \u0915\u092e \u0938\u0947\u0935\u0928 \u092d\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0905\u0928\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0924\u0928\u093e\u0935,<sup id=\"cite_ref-ReferenceA_24-1\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0915\u0948\u092b\u0940\u0928 \u0915\u0940 \u0916\u092a\u0924,<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0914\u0930 \u0935\u093f\u091f\u093e\u092e\u093f\u0928 \u0921\u0940 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940<sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e, \u0915\u092e \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927, \u091c\u094b \u092e\u094b\u091f\u093e\u092a\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u092e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0938\u093f\u0902\u0921\u094d\u0930\u094b\u092e \u090f\u0915\u094d\u0938 (\u092f\u093e \u0909\u092a\u093e\u092a\u091a\u092f\u0940 \u0938\u093f\u0902\u0921\u094d\u0930\u094b\u092e) \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0918\u091f\u0915 \u0939\u0948, \u092d\u0940 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092e\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-pmid12364344_29-0\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0939\u093e\u0932 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092f\u0939 \u092d\u0940 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092a\u094d\u0930\u093e\u0930\u0902\u092d\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0940 \u0918\u091f\u0928\u093e\u090f\u0902 (\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, \u091c\u0928\u094d\u092e \u0915\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0915\u092e \u0935\u091c\u0928, \u0927\u0942\u092e\u094d\u0930\u092a\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u092e\u093e\u0901 \u0924\u0925\u093e \u0938\u094d\u0924\u0928\u092a\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940) \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a-\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0932\u093f\u092f\u0947 \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<sup id=\"cite_ref-Lawlor_2005_30-0\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0907\u0928 \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0938\u0947 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0905\u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0939\u0948\u0902\u0964<sup id=\"cite_ref-Lawlor_2005_30-1\" class=\"reference\"><\/sup><\/p>\n<h3><span id=\".E0.A4.A6.E0.A5.8D.E0.A4.B5.E0.A4.BF.E0.A4.A4.E0.A5.80.E0.A4.AF.E0.A4.95_.E0.A4.89.E0.A4.9A.E0.A5.8D.E0.A4.9A-.E0.A4.B0.E0.A4.95.E0.A5.8D.E0.A4.A4.E0.A4.9A.E0.A4.BE.E0.A4.AA\"><\/span><span id=\"\u0926\u094d\u0935\u093f\u0924\u0940\u092f\u0915_\u0909\u091a\u094d\u091a-\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a\" class=\"mw-headline\">\u0926\u094d\u0935\u093f\u0924\u0940\u092f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a-\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a<\/span><\/h3>\n<p>\u0926\u094d\u0935\u093f\u0924\u0940\u092f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928\u0947 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0941\u0930\u094d\u0926\u0947 \u0915\u093e \u0930\u094b\u0917 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093f\u0924\u0940\u092f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u0923\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0906\u092e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-ABC_11-14\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a, \u0905\u0902\u0924\u0903\u0938\u094d\u0930\u093e\u0935\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u0941\u0936\u093f\u0902\u0917 \u0938\u093f\u0928\u094d\u0921\u094d\u0930\u094b\u092e,\u00a0<a title=\"\u0939\u093e\u0907\u092a\u0930\u0925\u093e\u0907\u0930\u0949\u092f\u0921\u093f\u091c\u093c\u094d\u092e\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%BC%E0%A5%8D%E0%A4%AE\">\u0939\u093e\u0907\u092a\u0930\u0925\u093e\u092f\u0930\u093e\u0921\u093f\u091c\u094d\u092e<\/a>\u00a0(\u0905\u0924\u093f\u0917\u0932\u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u093f\u0924\u093e),\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u0939\u093e\u0907\u092a\u094b\u0925\u093e\u0907\u0930\u0949\u092f\u0921\u093f\u091c\u093c\u094d\u092e\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%BC%E0%A5%8D%E0%A4%AE\">\u0939\u093e\u0907\u092a\u094b\u0925\u093e\u092f\u0930\u093e\u0921\u093f\u091c\u094d\u092e<\/a>(\u0905\u0932\u094d\u092a\u0917\u0932\u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u093f\u0924\u093e), \u090f\u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u093f\u0917\u0947\u0932\u0940, \u0915\u0949\u0928 \u0938\u093f\u0928\u094d\u0921\u094d\u0930\u094b\u092e (\u0905\u0924\u093f\u0915\u093e\u092f\u0924\u093e) \u092f\u093e \u0939\u093e\u0907\u092a\u0930\u090f\u0932\u094d\u0921\u094b\u0938\u094d\u091f\u0930\u094b\u0928\u093f\u091c\u094d\u092e (\u0930\u0915\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0932\u094d\u0921\u094b\u0938\u094d\u091f\u0930\u094b\u0928 \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u0915\u0940 \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u093e) \u0924\u0925\u093e \u0939\u093e\u0907\u092a\u0930\u092a\u0948\u0930\u093e\u0925\u093e\u092f\u0930\u093e\u0907\u0930\u0949\u0921\u093f\u091c\u094d\u092e (\u0905\u0924\u093f\u092a\u0930\u091c\u0940\u0935\u093f\u0924\u093e) \u092f\u093e \u092b\u093f\u092f\u094b\u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u094b\u0938\u093e\u0907\u091f\u094b\u092e\u093e (\u090f\u092a\u093e\u092b\u094d\u0930\u093e\u0907\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0924\u093f\u0938\u094d\u0930\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0938\u0924\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a) \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092d\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A_%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AA#cite_note-31\">]<\/a><\/sup>\u00a0\u0926\u094d\u0935\u093f\u0924\u0940\u092f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u0923\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902\u00a0<a title=\"\u092e\u094b\u091f\u093e\u092a\u093e\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE\">\u092e\u094b\u091f\u093e\u092a\u093e,<\/a>\u00a0\u0928\u0940\u0902\u0926 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0905\u0932\u094d\u092a\u0936\u094d\u0935\u0938\u0928,\u00a0<a title=\"\u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE\">\u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e,<\/a>\u00a0\u092e\u0939\u093e\u0927\u092e\u0928\u0940 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0938\u0902\u0915\u0941\u091a\u0928, \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0932\u093f\u0915\u094b\u0930\u093f\u0938 \u0916\u092a\u0924 \u0914\u0930 \u0915\u0941\u091b \u092a\u0930\u094d\u091a\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u0935\u093e\u090f\u0902, \u0939\u0930\u094d\u092c\u0932 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0914\u0930 \u0905\u0935\u0948\u0927 \u0926\u0935\u093e\u090f\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964<sup id=\"cite_ref-ABC_11-16\" class=\"reference\"><\/sup><sup id=\"cite_ref-32\" class=\"reference\"><\/sup><\/p>\n<h2><span id=\"\u092a\u0948\u0925\u094b\u092b\u093f\u091c\u093c\u093f\u092f\u094b\u0932\u0949\u091c\u0940_(\u0930\u094b\u0917_\u0915\u0947_\u0915\u093e\u0930\u0923_\u092a\u0948\u0926\u093e_\u0939\u0941\u090f_\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915_\u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928)\" class=\"mw-headline\">\u092a\u0948\u0925\u094b\u092b\u093f\u091c\u093c\u093f\u092f\u094b\u0932\u0949\u091c\u0940 (\u0930\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u0941\u090f \u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928)<\/span><\/h2>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0:Arterial_pressure_diagram.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Arterial_pressure_diagram.png\/350px-Arterial_pressure_diagram.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Arterial_pressure_diagram.png\/525px-Arterial_pressure_diagram.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/92\/Arterial_pressure_diagram.png\/700px-Arterial_pressure_diagram.png 2x\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"140\" data-file-width=\"2268\" data-file-height=\"907\" \/><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\"><\/div>\n<p>\u0927\u092e\u0928\u0940\u092f \u0926\u093e\u092c \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0924\u093e \u091a\u093f\u0924\u094d\u0930\u0964<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u092d\u0942\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a (\u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915) \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e\u0924\u0930 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902, \u0915\u093e\u0930\u094d\u0921\u093f\u092f\u0915 \u0906\u0909\u091f\u092a\u0941\u091f \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0941\u092f\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939 \u0915\u093e \u092c\u0922\u093c\u093e \u0939\u0941\u0906 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 (\u0915\u0941\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927) \u0909\u091a\u094d\u091a \u0926\u092c\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093f\u092e\u094d\u092e\u0947\u0926\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092c\u093e\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u0909\u091a\u094d\u091a\u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092f\u093e &#8220;\u0938\u0940\u092e\u093e\u0935\u0930\u094d\u0924\u0940 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u0941\u091b \u092f\u0941\u0935\u093e \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0909\u091a\u094d\u091a \u0915\u093e\u0930\u094d\u0921\u093f\u092f\u0915 \u0906\u0909\u091f\u092a\u0941\u091f, \u0909\u091a\u094d\u091a \u0939\u0943\u0926\u092f \u0917\u0924\u093f \u0926\u0930 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u094b \u0939\u093e\u0907\u092a\u0930\u0915\u093e\u0907\u0928\u0947\u091f\u093f\u0915 \u0938\u0940\u092e\u093e\u0935\u0930\u094d\u0924\u0940 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-Palatini_34-0\" class=\"reference\"><\/sup> \u0907\u0928 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u092d\u0942\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0909\u092e\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0909\u0928\u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u094d\u0921\u093f\u092f\u0915 \u0906\u0909\u091f\u092a\u0941\u091f \u0917\u093f\u0930 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u092c\u0922\u093c \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-Palatini_34-1\" class=\"reference\"><\/sup> \u092f\u0939 \u0935\u093f\u0935\u093e\u0926 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0937\u092f \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092f\u0939 \u092a\u0948\u091f\u0930\u094d\u0928 \u0909\u0928 \u0938\u092d\u0940 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u093f\u0928\u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0924\u0924\u0903 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><\/sup> \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u093e \u0939\u0941\u0906 \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0940 \u0927\u092e\u0928\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0927\u092e\u0928\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0938\u0902\u0915\u0941\u091a\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u0947\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092f\u093e \u0918\u0928\u0924\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940 \u092d\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u0928\u0938\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u091a\u0940\u0932\u0947\u092a\u0928 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u092d\u0940 \u091c\u0941\u0921\u093c\u093e \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948,<sup id=\"cite_ref-38\" class=\"reference\"><\/sup>\u091c\u094b \u0939\u0943\u0926\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0940 \u0935\u093e\u092a\u0938\u0940 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947, \u0939\u0943\u0926\u092f \u092a\u094d\u0930\u0940\u0932\u094b\u0921 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0924\u0903 \u0921\u093e\u092f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0905\u0938\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092c\u0928 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0938\u0902\u0915\u0941\u091a\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u092e\u0942\u0932\u092d\u0942\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092f\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092f\u0939 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p>\u0928\u093e\u0921\u093c\u0940 \u0926\u092c\u093e\u0935 (\u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0921\u093e\u092f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0905\u0902\u0924\u0930) \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092c\u0941\u091c\u0941\u0930\u094d\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u092c\u0922\u093c \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0910\u0938\u093e \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0915\u093f \u0905\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0939\u094b, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0921\u093e\u092f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092f\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u094b \u092a\u0943\u0925\u0915 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-40\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0\u092c\u0941\u091c\u0941\u0930\u094d\u0917 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092f\u093e \u092a\u0943\u0925\u0915 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0928\u093e\u0921\u093c\u0940 \u0926\u092c\u093e\u0935 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u0940 \u0939\u0941\u092f\u0940 \u0927\u092e\u0928\u0940\u092f \u0915\u0920\u094b\u0930\u0924\u093e \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0938\u092e\u091d\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0906\u092e \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0909\u092e\u094d\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091c\u0941\u0921\u093e \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0914\u0930 \u092c\u093f\u0917\u0921\u093c \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<sup id=\"cite_ref-41\" class=\"reference\"><\/sup><\/p>\n<p>\u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0927\u092e\u0928\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u092d\u0940\u0924\u0930 \u0926\u0947\u0916\u0947 \u0917\u092f\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u092f\u0947 \u0915\u0908 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u093e\u0935\u093f\u0915 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u0938\u093e\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0907\u0928 \u0915\u093e\u0930\u0923\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u090f\u0915 \u092f\u093e \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0913\u0930 \u0907\u0936\u093e\u0930\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:<\/p>\n<ul>\n<li>\u0917\u0941\u0930\u094d\u0926\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0928\u092e\u0915 \u0914\u0930 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u092a\u091f\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924\u0924\u093e, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0903 \u0917\u0941\u0930\u094d\u0926\u093e \u0930\u0947\u0928\u093f\u0928 &#8211; \u090f\u0902\u091c\u093f\u092f\u094b\u091f\u0947\u0928\u0938\u093f\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u0940 \u0917\u0921\u093c\u092c\u0921\u093c\u093f\u092f\u093e\u0902\u0964<sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A_%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AA#cite_note-42\">[42]<\/a><\/sup><\/li>\n<li>\u0938\u0939\u093e\u0928\u0941\u092d\u0942\u0924\u093f \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0915\u093e \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924\u0924\u093e\u090f\u0902<sup id=\"cite_ref-43\" class=\"reference\"><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u092f\u0947 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u092a\u0930\u0938\u094d\u092a\u0930 \u0905\u0928\u0928\u094d\u092f \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092e\u0942\u0932\u092d\u0942\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0915\u0947 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e\u0924\u0930 \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0941\u091b \u0939\u0926 \u0924\u0915 \u091c\u093f\u092e\u094d\u092e\u0947\u0926\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u092d\u0940 \u0938\u0941\u091d\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u090f\u0902\u0921\u094b\u0925\u0947\u0932\u093f\u092f\u0932 \u0905\u0938\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e (\u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0938\u094d\u0924\u0930 \u0915\u0940 \u0936\u093f\u0925\u093f\u0932\u0924\u093e) \u0914\u0930 \u0938\u0902\u0935\u0939\u0928\u0940\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u0938\u0942\u091c\u0928\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%A8\">\u0938\u0942\u091c\u0928<\/a>\u00a0\u092d\u0940 \u092c\u0922\u093c\u0947 \u0939\u0941\u092f\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0927\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927 \u0914\u0930 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0935\u0939\u0928\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<sup id=\"cite_ref-44\" class=\"reference\"><\/sup><sup id=\"cite_ref-45\" class=\"reference\"><\/sup><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092c\u094d\u0932\u0921\u092a\u094d\u0930\u0947\u0936\u0930 \u0930\u0915\u094d\u0924\u091a\u093e\u092a \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e \u0915\u0940 \u0926\u0940\u0935\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0916\u093f\u0932\u093e\u092b \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0947 \u092c\u0932 \u0915\u094b \u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0909\u092a\u093e\u092f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1159,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[31,23,24],"tags":[444,446,445,440,442,439,441,443],"class_list":["post-1177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hypertension-in-diabetes","category-lifestyle-medicine","category-stroke-and-neuron-disease","tag-high-blood-pressure-in-hindi","tag-how-to-check-blood-pressure-in-hindi","tag-low-blood-pressure-in-hindi","tag-measures-to-avoid-high-blood-pressure-in-hindi","tag-measures-to-avoid-low-blood-pressure-in-hindi","tag-symptoms-of-high-blood-pressure-in-hindi","tag-symptoms-of-low-blood-pressure-in-hindi","tag-what-is-blood-pressure-in-hindi"],"aioseo_notices":[],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"thumbnail":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1-150x150.jpeg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1-300x225.jpeg",300,225,true],"medium_large":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"large":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"2048x2048":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"covernews-featured":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg",640,480,false],"covernews-medium":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1-640x380.jpeg",540,321,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1-640x450.jpeg",356,250,true]},"author_info":{"display_name":"Dr. Rajesh Jain","author_link":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/author\/rajeshjain\/"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/hypertension-in-diabetes\/\" rel=\"category tag\">Hypertension in Diabetes<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/lifestyle-medicine\/\" rel=\"category tag\">Lifestyle Medicine<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/stroke-and-neuron-disease\/\" rel=\"category tag\">Stroke and Neuron Disease<\/a>","tag_info":"Stroke and Neuron Disease","comment_count":"1","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/blood-pressure-1.jpeg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1177"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4881,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions\/4881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}