{"id":5114,"date":"2025-06-06T14:22:14","date_gmt":"2025-06-06T08:52:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/?p=5114"},"modified":"2025-06-06T14:22:14","modified_gmt":"2025-06-06T08:52:14","slug":"can-exercise-reverse-diabetes-scientists-say","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/can-exercise-reverse-diabetes-scientists-say\/","title":{"rendered":"\u0915\u094d\u092f\u093e \u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u094b \u0909\u0932\u091f\u093e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948? \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u092f!"},"content":{"rendered":"<h2 data-start=\"0\" data-end=\"52\"><strong data-start=\"0\" data-end=\"52\">\u092e\u0927\u0941\u092e\u0947\u0939 \u0914\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e: \u0915\u092c \u091c\u093e\u0902\u091a\u0947\u0902 \u0905\u092a\u0928\u093e \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0932\u0947\u0935\u0932<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"54\" data-end=\"225\"><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/%e0%a5%a8%e0%a5%a6-min-vyayam-good-for-body-and-mind-in-hindi\/\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e<\/a> <\/span><\/strong>\u092e\u0927\u0941\u092e\u0947\u0939 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u0939\u0948\u0964 \u091c\u091f\u093f\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947, \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0930\u0928\u093e \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2 data-start=\"232\" data-end=\"311\"><strong data-start=\"236\" data-end=\"311\">\u092e\u0927\u0941\u092e\u0947\u0939 \u0914\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e: \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0930\u0939\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0915\u0930\u0947\u0902<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"313\" data-end=\"361\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e <span style=\"color: #0000ff;\"><strong><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9\">\u092e\u0927\u0941\u092e\u0947\u0939<\/a><\/strong><\/span> \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0932\u093e\u092d \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0948\u0938\u0947:<\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"365\" data-end=\"393\">\u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930<\/li>\n<li data-start=\"396\" data-end=\"421\">\u0938\u0902\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092b\u093f\u091f\u0928\u0947\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f<\/li>\n<li data-start=\"424\" data-end=\"444\">\u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0935\u091c\u0928 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u093e<\/li>\n<li data-start=\"447\" data-end=\"485\">\u0939\u0943\u0926\u092f \u0930\u094b\u0917 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u094b\u0915 \u0915\u0947 \u0916\u0924\u0930\u0947 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u093e<\/li>\n<li data-start=\"488\" data-end=\"513\">\u0938\u092e\u0917\u094d\u0930 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"515\" data-end=\"749\">\u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f, \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0938\u092e\u092f \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u093e \u0909\u0924\u093e\u0930-\u091a\u0922\u093c\u093e\u0935 \u0916\u0924\u0930\u0928\u093e\u0915 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u0909\u0928 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u094b \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u0935\u093e\u090f\u0902 \u0932\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f, \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947, \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0930\u0928\u093e \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p data-start=\"515\" data-end=\"749\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-5119 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-8-300x137.jpg\" alt=\"\u0915\u094d\u092f\u093e \u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u094b \u0909\u0932\u091f\u093e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948? \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u092f!\" width=\"613\" height=\"280\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-8-300x137.jpg 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-8.jpg 332w\" sizes=\"auto, (max-width: 613px) 100vw, 613px\" \/><\/p>\n<h2 data-start=\"756\" data-end=\"803\"><strong data-start=\"760\" data-end=\"803\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947: \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0915\u0930\u0947\u0902<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"805\" data-end=\"977\">\u0905\u0917\u0930 \u0906\u092a \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0908 \u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u091c\u093e \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u0905\u0917\u0930 \u0906\u092a\u0915\u094b \u091f\u093e\u0907\u092a 1 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0939\u0948, \u0924\u094b \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0938\u0947 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0932\u0947\u0902\u0964 \u0935\u0947 \u0906\u092a\u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0938\u0939\u0940 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u091a\u0941\u0928\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0917\u0947\u0964<\/p>\n<p data-start=\"979\" data-end=\"1159\"><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/%e0%a5%a8%e0%a5%a6-min-vyayam-good-for-body-and-mind-in-hindi\/\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e<\/a> <\/span><\/strong>\u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0917\u093f\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0939\u093e\u0907\u092a\u094b\u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0940\u092e\u093f\u092f\u093e (\u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0936\u0930\u094d\u0915\u0930\u093e) \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0916\u0924\u0930\u093e \u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0909\u0928 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092d\u0940 \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u0926\u0935\u093e\u090f\u0902 \u0932\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p data-start=\"1161\" data-end=\"1273\">\u0906\u092a\u0915\u0947 \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0906\u092a\u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e, \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0914\u0930 \u0926\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0926\u0947\u0902\u0917\u0947 \u0924\u093e\u0915\u093f \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0926\u093e\u092f\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0939\u0947\u0964<\/p>\n<h4 data-start=\"1275\" data-end=\"1308\"><strong data-start=\"1280\" data-end=\"1308\">\u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0938\u0947 \u092f\u0947 \u0938\u0935\u093e\u0932 \u092a\u0942\u091b\u0947\u0902:<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li data-start=\"1311\" data-end=\"1371\">\u092e\u0947\u0930\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u091a\u0941\u0928\u0947 \u0917\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u092a\u0930 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0905\u0938\u0930 \u092a\u0921\u093c\u0947\u0917\u093e?<\/li>\n<li data-start=\"1374\" data-end=\"1424\">\u092e\u0947\u0930\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0938\u092e\u092f \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/li>\n<li data-start=\"1427\" data-end=\"1509\">\u092e\u0947\u0930\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0932\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u0935\u093e\u090f\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0917\u0940?<\/li>\n<\/ul>\n<h2 data-start=\"1516\" data-end=\"1570\"><strong data-start=\"1520\" data-end=\"1570\">\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u0917\u093e\u0907\u0921\u0932\u093e\u0907\u0928<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"1572\" data-end=\"1591\"><strong data-start=\"1572\" data-end=\"1591\">\u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"1594\" data-end=\"1666\">\u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e \u0938\u0947 \u0915\u092e 150 \u092e\u093f\u0928\u091f \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930 \u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923:<\/li>\n<li data-start=\"1671\" data-end=\"1693\">\u0924\u0947\u091c \u091a\u0932\u0928\u093e \u092f\u093e \u092a\u0948\u0926\u0932 \u091a\u0922\u093c\u093e\u0908<\/li>\n<li data-start=\"1698\" data-end=\"1720\">\u0924\u0948\u0930\u0928\u093e \u092f\u093e \u0935\u0949\u091f\u0930 \u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915\u094d\u0938<\/li>\n<li data-start=\"1725\" data-end=\"1737\">\u0938\u093e\u0907\u0915\u093f\u0932 \u091a\u0932\u093e\u0928\u093e<\/li>\n<li data-start=\"1742\" data-end=\"1756\">\u0938\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u093e\u0902 \u091a\u0922\u093c\u0928\u093e<\/li>\n<li data-start=\"1761\" data-end=\"1766\">\u0928\u0943\u0924\u094d\u092f<\/li>\n<li data-start=\"1771\" data-end=\"1800\">\u092c\u093e\u0938\u094d\u0915\u0947\u091f\u092c\u0949\u0932, \u091f\u0947\u0928\u093f\u0938 \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u0916\u0947\u0932<\/li>\n<li data-start=\"1805\" data-end=\"1822\">\u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c \u0915\u094d\u0932\u093e\u0938\u0947\u0938<\/li>\n<li data-start=\"1826\" data-end=\"1912\">\u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 2\u20133 \u092c\u093e\u0930 \u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0947\u0902\u0925 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0938\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u090f\u0915 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0936\u094d\u0930\u093e\u092e \u0926\u0947\u0902\u0964<\/li>\n<li data-start=\"1914\" data-end=\"1943\"><strong data-start=\"1914\" data-end=\"1943\">\u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u093f\u0936\u094b\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f:<\/strong><\/li>\n<li data-start=\"1944\" data-end=\"2010\">\n<p data-start=\"1946\" data-end=\"2010\">\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0926\u093f\u0928 \u0915\u092e \u0938\u0947 \u0915\u092e 60 \u092e\u093f\u0928\u091f \u0915\u0940 \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930 \u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2011\" data-end=\"2161\">\n<p data-start=\"2013\" data-end=\"2101\">\u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e \u0938\u0947 \u0915\u092e 3 \u0926\u093f\u0928 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0939\u0921\u094d\u0921\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092e\u091c\u092c\u0942\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0930\u0947\u0902, \u091c\u0948\u0938\u0947:<\/p>\n<ul data-start=\"2104\" data-end=\"2161\">\n<li data-start=\"2104\" data-end=\"2135\">\n<p data-start=\"2106\" data-end=\"2135\">\u0930\u0938\u094d\u0938\u093e\u0915\u0936\u0940 \u092f\u093e \u092c\u0949\u0921\u0940\u0935\u0947\u091f \u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2138\" data-end=\"2161\">\n<p data-start=\"2140\" data-end=\"2161\">\u0926\u094c\u0921\u093c\u0928\u093e \u092f\u093e \u0930\u0938\u094d\u0938\u0940 \u0915\u0942\u0926\u0928\u093e<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-5120 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-1-5.jpg\" alt=\"\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u0917\u093e\u0907\u0921\u0932\u093e\u0907\u0928\" width=\"511\" height=\"287\" \/><\/p>\n<h2 data-start=\"2168\" data-end=\"2213\"><strong data-start=\"2172\" data-end=\"2213\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"2215\" data-end=\"2283\">\u0905\u092a\u0928\u0947 \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0915\u092c \u0914\u0930 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0915\u0930\u0928\u0940 \u0939\u0948, \u0907\u0938 \u092a\u0930 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0932\u0947\u0902:<\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"2287\" data-end=\"2415\">\u0905\u0917\u0930 \u0906\u092a <strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9_%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AA_2\">\u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c<\/a> <\/span><\/strong>\u0915\u094b \u092c\u093f\u0928\u093e \u0926\u0935\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0924\u094b \u0906\u092a\u0915\u094b \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u091c\u093e\u0902\u091a\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940\u0964<\/li>\n<li data-start=\"2419\" data-end=\"2523\">\u092f\u0926\u093f \u0906\u092a \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u092f\u093e \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0926\u0935\u093e\u090f\u0902 \u0932\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0924\u094b \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0938\u0947 15\u201330 \u092e\u093f\u0928\u091f \u092a\u0939\u0932\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u091c\u093e\u0902\u091a\u0947\u0902\u0964<\/li>\n<li data-start=\"2527\" data-end=\"2678\">\u092f\u0926\u093f \u0906\u092a \u0915\u0902\u091f\u093f\u0928\u094d\u092f\u0941\u0905\u0938 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u092e\u0949\u0928\u093f\u091f\u0930 (CGM) \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0924\u094b \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u092b\u093f\u0902\u0917\u0930\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0938\u0947 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0926\u0947 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u093e\u0915\u093f \u0921\u093f\u0935\u093e\u0907\u0938 \u0915\u0940 \u0930\u0940\u0921\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u092a\u0941\u0937\u094d\u091f\u093f \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964<\/li>\n<li data-start=\"2682\" data-end=\"2874\">\u0905\u0917\u0930 \u0906\u092a \u0911\u091f\u094b\u092e\u0947\u091f\u0947\u0921 \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0921\u093f\u0932\u0940\u0935\u0930\u0940 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u092f\u093e \u0906\u092a\u0915\u094b \u0939\u093e\u0907\u092a\u094b\u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0938\u0940\u092e\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0938\u093e\u0935\u0927\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0940 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0938\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u0938\u0932\u093e\u0939 \u0932\u0947\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote data-start=\"2876\" data-end=\"2978\">\n<p data-start=\"2878\" data-end=\"2978\"><strong data-start=\"2878\" data-end=\"2893\">\u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923:<\/strong><br data-start=\"2893\" data-end=\"2896\" \/>\u0905\u0917\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 24 \u0918\u0902\u091f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u092a\u0915\u094b \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u092d\u0935 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<\/blockquote>\n<h2 data-start=\"3133\" data-end=\"3182\"><strong data-start=\"3137\" data-end=\"3182\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926: \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0930\u0947\u0902<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"3184\" data-end=\"3459\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0938\u092e\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0940 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u0905\u0917\u0932\u0947 \u0915\u0941\u091b \u0918\u0902\u091f\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0930\u0939\u0947\u0902\u0964 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u092f\u0915\u0943\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u0940\u0924 \u0936\u0930\u094d\u0915\u0930\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926, \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0907\u0928 \u092d\u0902\u0921\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0941\u0928\u0903 \u092d\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0938\u0947 \u0936\u0930\u094d\u0915\u0930\u093e \u0932\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0917\u093f\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p data-start=\"3461\" data-end=\"3613\">\u0924\u0940\u0935\u094d\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 4 \u0938\u0947 8 \u0918\u0902\u091f\u0947 \u0924\u0915 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0947 \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f, \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0927\u0940\u092e\u0940 \u0917\u0924\u093f \u0938\u0947 \u092a\u091a\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u094b\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u0947\u091f \u0935\u093e\u0932\u093e \u0938\u094d\u0928\u0948\u0915 \u0932\u0947\u0902, \u091c\u0948\u0938\u0947:<\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"3617\" data-end=\"3629\">\u0917\u094d\u0930\u0947\u0928\u094b\u0932\u093e \u092c\u093e\u0930<\/li>\n<li data-start=\"3632\" data-end=\"3643\">\u091f\u094d\u0930\u0947\u0932 \u092e\u093f\u0915\u094d\u0938<\/li>\n<li data-start=\"3646\" data-end=\"3655\">\u0938\u0942\u0916\u0947 \u092e\u0947\u0935\u0947<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3657\" data-end=\"3738\">\u0905\u0917\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0932\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0939\u094b \u091c\u093e\u090f, \u0924\u094b \u091c\u0932\u094d\u0926\u0940 \u0905\u0938\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u094d\u0938 \u0932\u0947\u0902, \u091c\u0948\u0938\u0947:<\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"3742\" data-end=\"3744\">\u092b\u0932<\/li>\n<li data-start=\"3747\" data-end=\"3755\">\u0915\u094d\u0930\u0948\u0915\u0930\u094d\u0938<\/li>\n<li data-start=\"3758\" data-end=\"3772\">\u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u091f\u0948\u092c\u0932\u0947\u091f<\/li>\n<li data-start=\"3775\" data-end=\"3794\">\u0906\u0927\u093e \u0915\u092a (118 mL) \u091c\u0942\u0938<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-5122 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/great-exercises-for-people-with-diabetes-05-1440x810-1-300x169.webp\" alt=\"\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u0917\u093e\u0907\u0921\u0932\u093e\u0907\u0928\" width=\"403\" height=\"227\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/great-exercises-for-people-with-diabetes-05-1440x810-1-300x169.webp 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/great-exercises-for-people-with-diabetes-05-1440x810-1-1024x576.webp 1024w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/great-exercises-for-people-with-diabetes-05-1440x810-1-768x432.webp 768w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/great-exercises-for-people-with-diabetes-05-1440x810-1.webp 1440w\" sizes=\"auto, (max-width: 403px) 100vw, 403px\" \/><\/p>\n<h2 data-start=\"3801\" data-end=\"3851\"><strong data-start=\"3805\" data-end=\"3851\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0936\u0930\u094d\u0915\u0930\u093e \u092a\u0930 \u0924\u093e\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"3853\" data-end=\"4240\"><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/%e0%a5%a8%e0%a5%a6-min-vyayam-good-for-body-and-mind-in-hindi\/\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e<\/a><\/span><\/strong> \u0915\u093e \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u092e\u0947\u091f\u093e\u092c\u0949\u0932\u093f\u091c\u094d\u092e \u092a\u0930 \u0924\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902\u0964 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u093f\u0915\u0941\u0921\u093c\u0928 \u0938\u0947 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0915\u093e \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u0923 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092f\u0915\u0943\u0924 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0915\u094b\u091c\u0928\u094b\u0932\u093e\u0907\u0938\u093f\u0938 (\u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0915\u094b\u091c\u0928 \u0915\u094b \u0924\u094b\u0921\u093c\u0915\u0930 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u092c\u0928\u093e\u0928\u093e) \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0947\u0928\u0947\u0938\u093f\u0938 (\u0917\u0948\u0930-\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u094b\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u0947\u091f \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u092c\u0928\u093e\u0928\u093e) \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p data-start=\"4242\" data-end=\"4465\"><strong data-start=\"4242\" data-end=\"4267\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u092e\u0947\u0902<\/strong>, \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0908\u0902\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0915\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u091c\u0948\u0938\u0947-\u091c\u0948\u0938\u0947 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u091a\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0915\u094b\u091c\u0928 \u0938\u092e\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0914\u0930 \u0935\u0938\u093e (\u092b\u0948\u091f\u0940 \u090f\u0938\u093f\u0921) \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p data-start=\"4467\" data-end=\"4507\"><strong data-start=\"4467\" data-end=\"4507\">\u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0926\u094b \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4509\" data-end=\"4695\">\n<li data-start=\"4509\" data-end=\"4572\">\n<p data-start=\"4511\" data-end=\"4572\"><strong data-start=\"4511\" data-end=\"4534\">\u0906\u0930\u093e\u092e \u092f\u093e \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926<\/strong>: \u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928-\u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4573\" data-end=\"4695\">\n<p data-start=\"4575\" data-end=\"4695\"><strong data-start=\"4575\" data-end=\"4595\">\u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928<\/strong>: \u092f\u0939 \u0917\u0948\u0930-\u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928-\u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093f\u0928\u093e \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0915\u0947 \u092d\u0940 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u092a\u094d\u0930\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"4697\" data-end=\"4795\">\u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0924\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0942\u0930\u093e \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0915\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u094b \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2 data-start=\"1138\" data-end=\"1204\"><strong data-start=\"1141\" data-end=\"1204\">\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0914\u0930 \u0930\u094b\u0915\u0925\u093e\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"1206\" data-end=\"1419\">\u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f \u0938\u0947 \u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u0947 \u0930\u094b\u0917\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b <strong data-start=\"1262\" data-end=\"1280\">\u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0932\u093e\u092d<\/strong> \u092e\u093f\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0932\u093e\u092d \u0939\u0948:<br data-start=\"1320\" data-end=\"1323\" \/><strong data-start=\"1323\" data-end=\"1378\">\u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e (insulin sensitivity) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930<\/strong>, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3 data-start=\"1426\" data-end=\"1458\"><strong data-start=\"1430\" data-end=\"1458\">\u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"1460\" data-end=\"1647\">\u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e <strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/hi.wikipedia.org\/wiki\/%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9_%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AA_2\">\u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c<\/a> <\/span><\/strong>\u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0936\u094b\u0927 \u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f <strong data-start=\"1541\" data-end=\"1560\">\u0938\u093f\u0930\u094d\u092b \u090f\u0915 \u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939<\/strong> \u0915\u0940 \u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947 \u0939\u0940 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0914\u0930 \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0906 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<ul>\n<li data-start=\"1651\" data-end=\"1790\"><strong data-start=\"1651\" data-end=\"1693\">\u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930\u0924\u093e \u0915\u093e \u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e<\/strong> \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 GLUT4 \u091f\u094d\u0930\u093e\u0902\u0938\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f\u0930 \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0915\u093e \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u0923 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li data-start=\"1793\" data-end=\"2161\">\u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0940 \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0906\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u0932\u094b\u0917 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u094b\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u0947\u091f \u092a\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0935\u0938\u093e \u0915\u093e \u0911\u0915\u094d\u0938\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"1948\" data-end=\"1951\" \/>\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u090f\u0930\u094b\u092c\u093f\u0915 \u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c \u0935\u0938\u093e \u091c\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br data-start=\"2021\" data-end=\"2024\" \/>\u0907\u0938\u0938\u0947 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0907\u0915\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u092c\u091a\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930 \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0905\u091a\u093e\u0928\u0915 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-5123 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/kapalbhati_1630210910-300x225.avif\" alt=\"\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u0917\u093e\u0907\u0921\u0932\u093e\u0907\u0928\" width=\"519\" height=\"389\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/kapalbhati_1630210910-300x225.avif 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/kapalbhati_1630210910-1024x768.avif 1024w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/kapalbhati_1630210910-768x576.avif 768w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/kapalbhati_1630210910.avif 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 519px) 100vw, 519px\" \/><\/p>\n<h2 data-start=\"2168\" data-end=\"2203\"><strong data-start=\"2172\" data-end=\"2203\">\u0930\u0947\u091c\u093c\u093f\u0938\u094d\u091f\u0947\u0902\u0938 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0932\u093e\u092d<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"2205\" data-end=\"2300\">\u0930\u0947\u091c\u093c\u093f\u0938\u094d\u091f\u0947\u0902\u0938 \u090f\u0915\u094d\u0938\u0930\u0938\u093e\u0907\u091c (\u091c\u0948\u0938\u0947 \u0935\u0947\u091f \u0932\u093f\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917) \u092d\u0940 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948:<\/p>\n<ul data-start=\"2302\" data-end=\"2668\">\n<li data-start=\"2302\" data-end=\"2397\">\n<p data-start=\"2304\" data-end=\"2397\">\u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092c\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u0923 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2398\" data-end=\"2668\">\n<p data-start=\"2400\" data-end=\"2508\"><strong data-start=\"2400\" data-end=\"2426\">\u090f\u0915 16-\u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928<\/strong> \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0915\u093f \u091c\u094b \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092d\u093e\u0917\u0940 \u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u092c\u093e\u0930 \u0930\u0947\u091c\u093f\u0938\u094d\u091f\u0947\u0902\u0938 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0925\u0947, \u0909\u0928\u092e\u0947\u0902:<\/p>\n<ul data-start=\"2512\" data-end=\"2668\">\n<li data-start=\"2512\" data-end=\"2552\">\n<p data-start=\"2514\" data-end=\"2552\"><strong data-start=\"2514\" data-end=\"2552\">\u092b\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u092e\u0947\u0902 7.1% \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2555\" data-end=\"2594\">\n<p data-start=\"2557\" data-end=\"2594\"><strong data-start=\"2557\" data-end=\"2594\">\u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 46.3% \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930<\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2597\" data-end=\"2668\">\n<p data-start=\"2599\" data-end=\"2668\"><strong data-start=\"2599\" data-end=\"2660\">\u092a\u0947\u091f \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u091a\u0930\u094d\u092c\u0940 (visceral fat) \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f<\/strong> \u0926\u0947\u0916\u0940 \u0917\u0908<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"2670\" data-end=\"2781\">\u0907\u0928 \u0932\u093e\u092d\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092e\u093e\u0902\u0938\u092a\u0947\u0936\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092c\u0922\u093c\u0928\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0932\u0942\u0915\u094b\u091c \u0915\u094b \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u0940\u0924 \u0914\u0930 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h2 data-start=\"2788\" data-end=\"2842\"><strong data-start=\"2791\" data-end=\"2842\">\u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u0940 \u0930\u094b\u0915\u0925\u093e\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"2844\" data-end=\"2948\">\u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e, \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f <strong data-start=\"2901\" data-end=\"2928\">\u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0935<\/strong> \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p data-start=\"2950\" data-end=\"3119\"><strong data-start=\"2950\" data-end=\"2968\">\u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0936\u094b\u0927<\/strong> (prospective \u0914\u0930 cross-sectional \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902) \u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u091c\u094b \u0932\u094b\u0917 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0909\u0928\u092e\u0947\u0902 \u091f\u093e\u0907\u092a 2 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h3 data-start=\"3121\" data-end=\"3160\"><strong data-start=\"3125\" data-end=\"3160\">\u091c\u094b \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0932\u093e\u092d\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092e\u093e\u0928\u0940 \u0917\u0908\u0902:<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3161\" data-end=\"3287\">\n<li data-start=\"3161\" data-end=\"3224\">\n<p data-start=\"3163\" data-end=\"3224\"><strong data-start=\"3163\" data-end=\"3194\">\u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901<\/strong>: \u0915\u092e \u0938\u0947 \u0915\u092e \u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 2.5 \u0918\u0902\u091f\u0947<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3225\" data-end=\"3287\">\n<p data-start=\"3227\" data-end=\"3287\"><strong data-start=\"3227\" data-end=\"3247\">\u0924\u0940\u0935\u094d\u0930 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901<\/strong>: \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u094b\u0908 \u092d\u0940 \u0939\u094b, \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u093e \u091c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-5124 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/morning-exercise-300x169.webp\" alt=\"\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u0915\u0940 \u0917\u093e\u0907\u0921\u0932\u093e\u0907\u0928\" width=\"497\" height=\"280\" srcset=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/morning-exercise-300x169.webp 300w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/morning-exercise-1024x576.webp 1024w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/morning-exercise-768x432.webp 768w, https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/morning-exercise.webp 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 497px) 100vw, 497px\" \/><\/p>\n<h3 data-start=\"3289\" data-end=\"3317\"><strong data-start=\"3293\" data-end=\"3317\">\u092f\u0939 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0915\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948:<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3318\" data-end=\"3403\">\n<li data-start=\"3318\" data-end=\"3340\">\n<p data-start=\"3320\" data-end=\"3340\">\u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0935\u091c\u0928 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u093e<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3341\" data-end=\"3372\">\n<p data-start=\"3343\" data-end=\"3372\">\u0907\u0902\u0938\u0941\u0932\u093f\u0928 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3373\" data-end=\"3403\">\n<p data-start=\"3375\" data-end=\"3403\">\u092e\u0947\u091f\u093e\u092c\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0939\u0947\u0932\u094d\u0925 \u0915\u094b \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u093e<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3405\" data-end=\"3524\">\u092f\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u0915\u093e\u0930\u0915 \u092e\u093f\u0932\u0915\u0930 \u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0915\u0947 \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0915\u094b \u0915\u093e\u092b\u0940 \u0939\u0926 \u0924\u0915 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u0909\u0928 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u094b <strong data-start=\"3490\" data-end=\"3503\">\u0939\u093e\u0908 \u0930\u093f\u0938\u094d\u0915<\/strong> \u0915\u0948\u091f\u0947\u0917\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p data-start=\"3405\" data-end=\"3524\">\u0907\u0938 \u0932\u0947\u0916 \u0915\u094b \u092d\u0940 \u092a\u095d\u0947 :<\/p>\n<p class=\"entry-title\"><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/diabetes-prevention-superfoods-that-can-lower-blood-sugar\/\">\u0921\u093e\u092f\u092c\u093f\u091f\u0940\u091c \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0935: \u0935\u094b \u0938\u0941\u092a\u0930\u092b\u0942\u0921 \u091c\u094b \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0915\u092e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902!<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092e\u0927\u0941\u092e\u0947\u0939 \u0914\u0930 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e: \u0915\u092c \u091c\u093e\u0902\u091a\u0947\u0902 \u0905\u092a\u0928\u093e \u092c\u094d\u0932\u0921 \u0936\u0941\u0917\u0930 \u0932\u0947\u0935\u0932 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092f\u093e\u092e \u092e\u0927\u0941\u092e\u0947\u0939 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[26,25,1158,1181,31,23,17,19,1132],"tags":[561,286,292,1402,1361,1401,1201,1398],"class_list":["post-5114","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diabetes-meal-plan","category-diabetes-reaserch-update","category-health-update","category-heart-and-diabetes","category-hypertension-in-diabetes","category-lifestyle-medicine","category-type-1-diabetes","category-type-2-diabetes","category-yoga","tag-diabetes-magazine-in-hindi","tag-type-1-diabetes-in-hindi","tag-type-2-diabetes-in-hindi","tag-1402","tag-1361","tag-1401","tag-1201","tag-1398"],"aioseo_notices":[],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times.webp",1200,630,false],"thumbnail":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-150x150.webp",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-300x158.webp",300,158,true],"medium_large":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-768x403.webp",640,336,true],"large":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-1024x538.webp",640,336,true],"1536x1536":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times.webp",1200,630,false],"2048x2048":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times.webp",1200,630,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-1115x630.webp",1115,630,true],"covernews-slider-center":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-800x500.webp",800,500,true],"covernews-featured":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-1024x538.webp",1024,538,true],"covernews-medium":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-540x340.webp",540,340,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times-400x250.webp",400,250,true]},"author_info":{"display_name":"Dr. Rajesh Jain","author_link":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/author\/rajeshjain\/"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/diabetes-meal-plan\/\" rel=\"category tag\">Diabetes Meal Plan<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/diabetes-reaserch-update\/\" rel=\"category tag\">Diabetes Reaserch Update<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/lifestyle-medicine\/health-update\/\" rel=\"category tag\">health update<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/heart-and-diabetes\/\" rel=\"category tag\">heart and Diabetes<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/hypertension-in-diabetes\/\" rel=\"category tag\">Hypertension in Diabetes<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/lifestyle-medicine\/\" rel=\"category tag\">Lifestyle Medicine<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/type-of-diabetese\/type-1-diabetes\/\" rel=\"category tag\">Type 1 Diabetes<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/type-of-diabetese\/type-2-diabetes\/\" rel=\"category tag\">Type 2 Diabetes<\/a> <a href=\"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/category\/yoga\/\" rel=\"category tag\">Yoga<\/a>","tag_info":"Yoga","comment_count":"0","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/navbharat-times.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5114"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5126,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5114\/revisions\/5126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.diabetesasia.org\/hindimagazine\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}